Site İçi Arama

KENT DİNDARLIĞI

İslamiyet hoşgörü ve iyilik telkin ederken, Şeyh Galib’den Taliban’a nasıl geldi? Kaybedilen bu düzlemin sebepleri tam olarak neler? Dindarlık kır ile kent arasında ne gibi değişikliklere uğradı? Halen uğramaya devam ediyor mu? Çağın gerektirdiği gibi bir Müslümanlık yaşamak mümkün mü? Değilse, neden mümkün değil? Bu ve bunun gibi mühim sorulara yanıt arıyor Mehmet Altan. Güncelliğini uzun zaman koruyacağa benziyor dindarlığın boyutları da...Devamı...


 

Süreli Yayınlar

 Prizma Yazıları Star Pazar Yazıları - Kanatlı Karınca
 Infomag Yazıları Bloomberg Businessweek Yazıları
 Sabah Gazetesi Yazıları Sabah Gazetesi-Pazar Yazıları
 Mehmet Altan-Meclis Darbeleri Araştırma Komisyonu  Türkiye'de İktidar Dergisi
 gazete360 Yazıları Özgür Düşünce Yazıları

 Süreli Yayınlar > Star Pazar Yazıları - Kanatlı Karınca > Küsme ve ölme: Yoksa dilin kaybolur...

Küsme ve ölme: Yoksa dilin kaybolur...

Geçen seneden hatırlıyorum...İki ihtiyar Meksikalı arkadaş kavga edip küsünce, yalnızca ikisinin konuştuğu ‘yerli dili’ konuşulmaz olmuştu...

Çünkü...

Meksika’nın güneydoğusundaki Tabasco eyaletinde yaşayan iki ihtiyar, Zoque halkının dilini hatırlayan son iki kişiydi...

İki ihtiyarın birbiriyle küsmesiyle yok olan dil, Meksika’da konuşulan 364 yerli dilin karşı karşıya olduğu tehditlerin dramatik bir örneği aynı zamanda...

Dünyada İndo-Amerikan dil grubuna mensup 11 dil ailesi var ve bunların her biri Meksika’da en az bir dille temsil ediliyor...

Ama Meksika’da konuşulan 364 yerli dilinden yirmiyi aşkını tamamen yok olma tehlikesiyle karşı karşıya...

***

Dünyada konuşulan bütün dillerin yarısı Meksika’nın da aralarında bulunduğu sekiz ülkede yoğunlaşıyor.

Çok sayıda dilin konuşulduğu diğer ülkeler arasında Brezilya, Hindistan, Papua Yeni Gine ve Kamerun var.

* * *

Bu yıl da...

Buna benzer bir şey oldu...

Alaska’da bir dil tarihe karıştı...

Çünkü 23 Ocak günü ABD’nin kuzeybatısındaki Alaska eyaletindeki yerel dillerden Eyak’ı bilen son kişi 89 yaşında hayatını kaybetti. Dilbilimcilere göre Marie Smith Jones hayatta kalan son safkan Eyak yerlisiydi.

Eyak dilinin korunması için yıllarca mücadele veren Marie Smith Jones, Alaska Üniversitesi’nin Eyak dili sözlüğü hazırlamasına da öncülük etmişti.

Yine Alaska’da kullanılan yaklaşık 20 diğer yerli dil de Meksika’daki gibi, Eyak diliyle aynı akıbeti paylaşma ve tarihe karışmak tehlikesi altında.

* * *

Bir...

Beş, on değil...

Dünyada konuşulan 6 bin dilden 2 bin 500’ü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya...

Yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan dil sayısının en fazla olduğu yerlerin başında da Hindistan geliyor.

UNESCO, tehlike altındaki dillere ilişkin son atlasında, 200 dilin son üç kuşakta (60-70 yıl) kaybolduğunu, 538’sinin kritik durumda, 502’sinin ciddi biçimde tehlike altında, 623’ünün tehlike altında ve 607’sinin hassas durumda olduğunu vurgulamakta...

Atlasın son sayısını hazırlayan 25 araştırmacının başındaki Avustralyalı dilbilimci Christopher Moseley, dil çeşitliliği ne kadar çoksa yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan dillerin de o kadar fazla olduğunu ifade ediyor...

1996’da yapılan ilk atlasta 600...

2001’deki ikinci atlasta ise 900 dilin tehlike altında olduğunun belirtildiğini hatırlatan UNESCO Genel Müdür Yardımcısı Françoise Riviere da sayının artmasının durumun vahimleştiği anlamına geldiğine dikkati çekiyor...

Atlasa göre yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan dil sayısının en fazla olduğu yerlerin başında Hindistan geliyor. 196 dilin tehlike altında olduğu Hindistan’ı 192 dille ABD, 147 dille Endonezya, 144 dille Çin ve Meksika, 136 dille Rusya izliyor.

Kimi küsünce, kimi de ölünce kaybolan dilleri bu tehditlerden korumanın en iyi yolunun ise eğitim politikaları uygulanmasının yanı sıra bu dilleri konuşmak olduğu vurgulanıyor.

* * *

Sözünü ettiğimiz...

UNESCO’nun 21 Şubat Dünya Anadili Günü öncesinde yayımladığı...

‘Tehlike Altındaki Diller Atlası’na göre...

Türkiye’de 15 dil tehlike altında...

Ve yine atlasa göre Türkiye’de kaybolan dil sayısı ise üç...

* * *

UNESCO bir dilin ne derece tehlike altında olduğunu sınıflandırmak için dokuz ölçüt kullanıyor:

Dilin kuşaktan kuşağa aktarılması...

Dili konuşan kişi sayısı...

Dili konuşanların toplam nüfusa oranı...

Dilin kullanım alanlarında değişiklikler...

Yeni alanlara ve ortamlara dilin tepkisi...

Dilin öğrenilmesi, o dilde okuma yazma öğrenilmesi için gerekli materyallerin varlığı

Devletlerin ve kurumların tutum ve politikaları, buna dilin resmi durumu ve kullanımı da dahil.

Toplumun bireylerinin kendi dillerine yönelik tutumu

Dille ilgili var olan belgelerin miktarı ve niteliği.

* * *

Peki, bir dil yok olmaktan nasıl korunabilir?

UNESCO kılavuzunda bu sorunun yanıtı ise şöyle:

‘Bir dili yok olmaktan koruyabilmek için yapılabilecek en önemli şey insanların o dili konuşabilmesi ve çocuklarına öğretebilmesi için uygun koşulları yaratmaktır.’

* * *

Küsünce de...

Ölünce de yok oluveren bir narinlikteki dil ve diller...

21 Şubat Dünya Dil Bayramı’ydı...

Bir kez daha hatırlayalım istedim...

Bu bölümdeki diğer içerikler için tıklayınız.

E-posta : info@mehmetaltan.com

VB#Turk Yazılım ve Bilgisayar desteği ile sizlere ulaşmaktadır.